XML English Abstract Print


1- دانشگاه تهران
2- پژوهشکده پولی و بانکی
چکیده:   (12 مشاهده)
پژوهش حاضر با هدف بررسی همبستگی شرطی نامتقارن ناترازی بودجه دولت با رشد نقدینگی در اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳ انجام شده است. ناترازی بودجه در دو سطح کلی (بودجه عمومی) و تفکیکی (ناترازی عملیاتی و سرمایه‌ای) بررسی شده و برای تحلیل روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL) استفاده شده است. آزمون کرانه‌ها، وجود هم انباشتگی را تأیید کرده و ضریب تصحیح خطای الگوی نخست (۴۹/۰-) حاکی از سرعت تعدیل مناسب است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هم حرکتی ناترازی بودجه عمومی با رشد نقدینگی مثبت و معنادار است و واکنش آن به شوک‌های افزایشی و کاهشی نامتقارن می‌باشد؛ به‌گونه‌ای که ضریب هم حرکتی شوک‌های مثبت ناترازی (۰۲/۱ در بلندمدت) به طور معناداری بزرگ‌تر از ضریب شوک‌های منفی (۷۰/۰-) برآورد شده است (آزمون والد با سطح احتمال ۰۰۰/۰). نرخ ارز غیررسمی و قیمت ریالی درآمد نفت نیز هم حرکتی مثبت و نامتقارن با نقدینگی نشان می‌دهند. بر اساس الگوی تفکیکی، هم حرکتی ناترازی عملیاتی با نقدینگی (۰۷/۱) در مقایسه با ناترازی سرمایه‌ای (۶۹/۰) قوی‌تر و پایدارتر است (آزمون والد میان متغیری با سطح احتمال ۰۴۶/۰). افزون بر این، آزمون علیت تودا‑یاماموتو وجود قابلیت پیش‌بینی یک‌طرفه (علیت گرنجری) از ناترازی بودجه (به‌ویژه ناترازی عملیاتی) به رشد نقدینگی را تأیید می‌کند.
تحولات نقدینگی در ایران حاصل تعامل هم‌زمان عوامل مالی، خارجی و واقعی است و الگوی مشاهده‌شده با چارچوب سلطه مالی سازگار می‌باشد. با این حال، تأکید می‌شود که یافته‌های این مطالعه به‌عنوان هم‌ حرکتی‌های شرطی تفسیر شده و استنباط علیت ساختاری از آن امکان‌پذیر نیست. با فرض صحت یافته‌ها، این گمانه قوت می‌گیرد که هرگونه برنامه تثبیت اقتصادی ناگزیر از اصلاح ساختار هزینه‌های جاری دولت خواهد بود. آزمون این فرضیه، نیازمند پژوهش‌های علی ساختاری آتی است.
 
     
پژوهشی: پژوهشي | موضوع مقاله: اقتصاد کلان
دریافت: 1405/4/8 | پذیرش: 1405/5/31

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 |

Designed & Developed by : Yektaweb