Economic and Planning Research

fa بررسی اثرات نامتقارن ناترازی بودجه دولت بر رشد نقدینگی در ایران Investigating the Asymmetric Effects of Government Budget Imbalances on Liquidity Growth in Iran اقتصاد کلان Macroeconomics پژوهشي Research پژوهش حاضر با هدف بررسی همبستگی شرطی نامتقارن ناترازی بودجه دولت با رشد نقدینگی در اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳ انجام شده است. ناترازی بودجه در دو سطح کلی (بودجه عمومی) و تفکیکی (ناترازی عملیاتی و سرمایه‌ای) بررسی شده و برای تحلیل روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL) استفاده شده است. آزمون کرانه‌ها، وجود هم انباشتگی را تأیید کرده و ضریب تصحیح خطای الگوی نخست (۴۹/۰-) حاکی از سرعت تعدیل مناسب است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هم حرکتی ناترازی بودجه عمومی با رشد نقدینگی مثبت و معنادار است و واکنش آن به شوک‌های افزایشی و کاهشی نامتقارن می‌باشد؛ به‌گونه‌ای که ضریب هم حرکتی شوک‌های مثبت ناترازی (۰۲/۱ در بلندمدت) به طور معناداری بزرگ‌تر از ضریب شوک‌های منفی (۷۰/۰-) برآورد شده است (آزمون والد با سطح احتمال ۰۰۰/۰). نرخ ارز غیررسمی و قیمت ریالی درآمد نفت نیز هم حرکتی مثبت و نامتقارن با نقدینگی نشان می‌دهند. بر اساس الگوی تفکیکی، هم حرکتی ناترازی عملیاتی با نقدینگی (۰۷/۱) در مقایسه با ناترازی سرمایه‌ای (۶۹/۰) قوی‌تر و پایدارتر است (آزمون والد میان متغیری با سطح احتمال ۰۴۶/۰). افزون بر این، آزمون علیت تودا‑یاماموتو وجود قابلیت پیش‌بینی یک‌طرفه (علیت گرنجری) از ناترازی بودجه (به‌ویژه ناترازی عملیاتی) به رشد نقدینگی را تأیید می‌کند. تحولات نقدینگی در ایران حاصل تعامل هم‌زمان عوامل مالی، خارجی و واقعی است و الگوی مشاهده‌شده با چارچوب سلطه مالی سازگار می‌باشد. با این حال، تأکید می‌شود که یافته‌های این مطالعه به‌عنوان هم‌ حرکتی‌های شرطی تفسیر شده و استنباط علیت ساختاری از آن امکان‌پذیر نیست. با فرض صحت یافته‌ها، این گمانه قوت می‌گیرد که هرگونه برنامه تثبیت اقتصادی ناگزیر از اصلاح ساختار هزینه‌های جاری دولت خواهد بود. آزمون این فرضیه، نیازمند پژوهش‌های علی ساختاری آتی است.   This study aims to investigate the asymmetric conditional correlation between government budget imbalances and money supply growth in the Iranian economy over the period 1989 to 2024. The budget imbalance is examined at two levels: the general budget (aggregate) and a disaggregated level (operational and capital imbalances). To analyze short-run and long-run relationships, the nonlinear autoregressive distributed lag (NARDL) approach is employed. The bounds test confirms the existence of cointegration, and the error correction coefficient of the first model (-0.49) indicates an appropriate speed of adjustment. The findings indicate that the co-movement of the general government budget imbalance with money supply growth is positive and significant, and its response to positive and negative shocks is asymmetric, such that the co-movement coefficient of positive budget imbalance shocks (1.02 in the long run) is estimated to be significantly larger than that of negative shocks (-0.70) (Wald test with a probability level of 0.000). The informal exchange rate and the rial value of oil revenues also exhibit a positive and asymmetric co-movement with liquidity. According to the disaggregated model, the co-movement of the operational imbalance with liquidity (1.07) is stronger and more persistent than that of the capital imbalance (0.69) (cross-variable Wald test with a probability level of 0.046). Furthermore, the Toda-Yamamoto causality test confirms the existence of unidirectional predictability (Granger causality) from the budget imbalance (particularly the operational imbalance) to money supply growth. Liquidity dynamics in Iran result from the simultaneous interaction of fiscal, external, and real factors, and the observed pattern is consistent with the fiscal dominance framework. However, it is emphasized that the findings of this study are interpreted as conditional co-movements, and inference of structural causality is not possible from them. Assuming the validity of the findings, the conjecture gains strength that any economic stabilization program would inevitably require reforming the structure of current government expenditures. Testing this hypothesis requires future structural causal research.   ناترازی بودجه، سلطه مالی، نقدینگی، نرخ ارز، .NARDL Budget Imbalance, Fiscal Dominance, Liquidity, Exchange Rate, NARDL. 0 0 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-2250-1&slc_lang=fa&sid=1 اکبر کمیجانی 100319475328460012469 100319475328460012469 No دانشگاه تهران مهدی هادیان 100319475328460012470 100319475328460012470 No پژوهشکده پولی و بانکی علی توسلی نیا 100319475328460012471 100319475328460012471 Yes پژوهشکده پولی و بانکی