دوره 31، شماره 1 - ( بهار 1405 )                   دوره31 شماره 1 صفحات 204-165 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
rasekhjahromi E, ebrahimi M, zare H. (2026). An Applied Examination of the Comanor-Leibenstein Approach in Measuring the Social Costs of Monopoly: A Case Study of Selected Industries in Iran. EPRJ. 31(1), 165-204.
URL: http://eprj.ir/article-1-2431-fa.html
راسخ جهرمی عرفانه، ابراهیمی مهرزاد، زارع هاشم.(1405). بررسی کاربردی رهیافت کومانور-لیبنشتاین در اندازه‌گیری هزینه‌های اجتماعی انحصار: مطالعه موردی صنایع منتخب ایران فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی 31 (1) :204-165

URL: http://eprj.ir/article-1-2431-fa.html

بررسی کاربردی رهیافت کومانور-لیبنشتاین در اندازه‌گیری هزینه‌های اجتماعی انحصار: مطالعه موردی صنایع منتخب ایران
عرفانه راسخ جهرمی1 ، مهرزاد ابراهیمی*2 ، هاشم زارع1
1- گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2- گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران ، ebrahimi46@iau.ac.ir
چکیده:   (853 مشاهده)
این مطالعه به بررسی کاربردی رهیافت کومانور-لیبنشتاین در اندازه‌گیری هزینه‌های اجتماعی انحصار در صنایع منتخب ایران طی دوره ۱۴۰۱-۱۳۸۱ می‌پردازد. در چارچوب این رهیافت، هزینه رفاهی ناشی از انحصار تنها به «ناکارایی تخصیصی» محدود نبوده و «ناکارایی X» (اتلاف منابع ناشی از بی‌کفایتی داخلی بنگاه‌ها) را نیز به عنوان مؤلفه‌ای اساسی در بر می‌گیرد. با استفاده از داده‌های پانلی مرکز آمار ایران و به کارگیری روش‌های اقتصادسنجی پیشرفته (مانند GMM و SUR)، متغیرهای کلیدی مدل شامل کشش قیمتی تقاضا، هزینه نهایی و ناکارایی X برآورد شد. یافته‌ها حاکی از آن است که اولاً، صنایع پایه و استراتژیک (مانند آهن و فولاد و خودروسازی) سهم عمده‌ای از هزینه رفاهی کل را به خود اختصاص داده‌اند. ثانیاً، روند هزینه رفاهی در بلندمدت صعودی و به‌ویژه در سال‌های پایانی دوره (۱۴۰۱-۱۳۹۹) با شتابی نگران‌کننده نزدیک به دو برابر شده است. این نتایج، تشدید بحران انحصار و تأثیر مستقیم آن بر کاهش رفاه عمومی در اقتصاد ایران را نشان می‌دهد.
 
واژه‌های کلیدی: انحصار، ناکارایی x، هزینه‌های اجتماعی انحصار، رویکرد لیبنشتاین – کومانور، صنایع منتخب.
متن کامل [PDF 1748 kb]   (18 دریافت)    
پژوهشی: پژوهشي | موضوع مقاله: اقتصادصنعتی
دریافت: 1405/3/4 | پذیرش: 1405/5/31 | انتشار الکترونیک: 1405/7/13
فهرست منابع
1. Aguilar, G., & Portilla, J. (2024). Market power, social welfare, and efficiency in the Peruvian microfinance. Economia Politica, 41(1), 123-152. [DOI:10.1007/s40888-023-00321-y]
2. Akerlof, G. A. (1970). The Market for Lemons: Quality Uncertainty and the Market Mechanism. Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488-500 (pp. 490-495). [DOI:10.2307/1879431]
3. Bain, J. S. (1956). Barriers to New Competition (1st ed., pp. 45-50). Harvard University Press. [DOI:10.4159/harvard.9780674188037]
4. Bhuyan, S. N. & Lopez, R. (1997). Oligopoly Power in the Food and Tobacco Industries. American Journal of Agricultural Economics, 3(79), 1035-1043. [DOI:10.2307/1244442]
5. Bhuyan, S., & Lopez, R. A. (1998). What determines welfare losses from oligopoly power in the food and tobacco industries?. Agricultural and Resource Economics Review, 27, 258-265. [DOI:10.1017/S1068280500006572]
6. Cespa, G., & Vives, X. (2022). Exchange competition, entry, and welfare. The Review of Financial Studies, 35(5), 2570-2624. [DOI:10.1093/rfs/hhab101]
7. Comanor, W.S., & Leibenstein, H. (1969). Allocative Efficiency, X-efficiency and the Measurement of Welfare Losses. Economica, 36(3), 304-309. [DOI:10.2307/2551810]
8. Cowling, K. I., & Mueller, D. C. (1978). The social costs of monopoly power. In The Economics of Industrial Organization (pp. 112-130). MIT Press. [DOI:10.2307/2231975]
9. Deng, Z., Luo, Y., Yang, C., & Fan, X. (2024). Effective Market Power and Welfare Loss. Australian Economic Papers. [DOI:10.1111/1467-8454.12386]
10. Dickson, V.A., & Yu, W. (1989). Welfare losses in Canadian manufacturing under alternative oligopoly regimes. International Journal of Industrial Organization, 2(7), 257-267. [DOI:10.1016/0167-7187(89)90022-2]
11. Ferna, J. A., Guevara, N., & Maudos, J. (2004). Measuring welfare loss of market power: an application to European banks. Applied Economics Letters, 11, 833-836. [DOI:10.1080/1350485042000263908]
12. Gumus, E. D. (2007). The Social Costs of Monopoly: A Survey and an Evaluation. Akdeniz İİBF Dergisi, 7(13), 149-164. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1075248.
13. Harberger, A. C. (1954). Monopoly and resource allocation. The American Economic Review, 44(2), 77-87.
14. Kasman, A. N. (2002). Cost Efficiency, Scale Economies, and Technological Progress in Turkish Banking. Central Bank Review, Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey, 2(1), 1-20.
15. Lopez R. B., & Liron-Espana, C. (2002). Social Welfare and the Market Power-Efficiency Tradeoff in U.S. Food Processing: A Note. Journal of Agricultural & Food Industrial Organization, De Gruyter, 1(1), 1-10. [DOI:10.2202/1542-0485.1007]
16. Mankiw, N. G. (2021). Principles of Microeconomics (9th ed.). Cengage Learning.
17. Mwangi, I. W. (2024). The Impact of Power Sector Reforms on Efficiency, Access and Household Welfare in Kenya (Doctoral dissertation, University of Nairobi).
18. Pigou, A. C. (1920). The Economics of Welfare (1st ed., pp. 60-65). Macmillan.
19. Pindyck, R. S., & Rubinfeld, D. L. (2018). Microeconomics (8th ed.). Pearson.
20. Posner, R. A. (1976). Antitrust Law: An Economic Perspective (pp. 45-67). University of Chicago Press. [DOI:10.2307/1599199]
21. Raveendranathan, G., & Herkenhoff, K. (2024). Who Bears the Welfare Costs of Monopoly? The Case of the Credit Card Industry. The Case of the Credit Card Industry (December 9, 2019), 1-56. [DOI:10.2139/ssrn.3501917]
22. Rezitis, A. H., & Kalantzi, M. (2012). Measuring Market Power and Welfare Losses in the Greek Food and Beverages Manufacturing Industry. Journal of Agricultural & Food Industrial Organization, 1(10), 1-33. [DOI:10.1515/1542-0485.1368]
23. Schumpeter, J. A. (1942). Capitalism, socialism and democracy (1st ed., pp. 1-400). Harper & BrothersStiglitz, J. E. (2000). Economics of the Public Sector. W.W. Norton & Company.
24. Tirole, J. (1988). The Theory of Industrial Organization (1st ed., pp. 120-125). MIT Press.
25. Tirole, J. (2017). Economics for the Common Good. Princeton University Press. [DOI:10.2307/j.ctvc77hng]
26. Varian, H. R. (2010). Intermediate Microeconomics: A Modern Approach (8th ed.). W. W. Norton & Company.
27. Abounouri, Esmaeil, & Vaezi, Hamideh Sadat. (2021). Monopoly Structure and Estimation of its Social Costs in Iran's Steel Industry. Quarterly Journal of Industrial Economics Research, 5(17), 11-28. (In Persian). doi: 10.30473/indeco.2022.8370
28. Jahantigh, Forough, Shahiki Tash, Mohammad Nabi, & Pahlavani, Mosayeb. (2015). Evaluation of Welfare Cost of Monopoly in Iranian Industries: Leibenstein's Approach. Iranian Journal of Economic Studies, 4(1), 1-26. (In Persian). doi: 10.22099/ijes.2015.3773
29. Khodadad Kashi, Farhad. (2001). Estimation of Social Costs of Monopoly in Iran's Industrial Sector. Commercial Research Journal, 6(21), 83-116. (In Persian).
30. Rasekh Jahromi, E. and ebrahimi, M. (2025). Estimation of X-inefficiency and the Welfare Costs of Monopoly in the Chemical Products Industry: A Leibenstein - Comanor Approach. Journal of Industrial Economics researches, 8(28), 17-30. doi: 10.30473/jier.2025.72282.1465
31. Shafiee, Afsaneh, & Tashkini, Ahmad. (2010). Measuring the Welfare Costs of Performance in Iran's Banking Industry: Allocative Inefficiency and X-Inefficiency Approach. Economic Modeling, 1(1), 107-134. (In Persian). doi:20.1001.1.22286454.1389.1.1.5.9
32. Shahekitash, M., & Fiyozi Ekhtiyari, N. (2009). Estimation of Social Cost of Monopoly in Insurance Industry:A Case Study of Iran. Iranian Journal of Economic Research, 13(38), 133-155.
33. Sabaei, A. (2013). An investigation of the structure and social costs of monopoly in the Iranian banking industry (2007-2011) [Master's thesis, University of Tehran]. University of Tehran Repository.
34. Mohammadi, Timoor, Nazeman, Hamid, & Salem, Ali Asghar. (2012). Estimation of Welfare Costs of Monopoly in Iran's Automobile Industry. Economics and Modeling, 3(11-12), 80-119. (In Persian).
35. Mikaeli, Seyedeh Vajiehe, & Mehraara, Mohsen. (2019). Measuring the Social Costs of Monopoly in Iran's Industrial Sector and Determining its Influencing Factors. Quarterly Journal of Industrial Economics Research, 3(10), 7-21. (In Persian). doi: 10.30473/indeco.2020.7018
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 |

Designed & Developed by : Yektaweb