fa بررسی فرایند تغییرها در تعامل های انسانی از منظر علوم انسانی، با تأکید بر دو جریان اتریشی و نهادی پژوهشي Research توجه به فرایند تغیرها به ویژه در تعامل‌های انسانی را می‌توان به عنوان امری ضروری برای درک بهتر بسیاری از رخدادها و موضوع‌های مبتلا به جوامع مانند شکست و یا موفقیت در برنامه‌های گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به شمار آورد. از سوی دیگر درک علل و عوامل مؤثر در پدیده تغییر و فرایند تغییرها را می‌توان یکی از چالش‌های اساسی در حوزه‌های گوناگون علوم انسانی دانست که از سال‌ها پیش از میلاد مسیح (ع)، مورد توجه فلاسفه و اندیشمندان قرار داشته است. برهمین اساس تلاش شد تا با مطالعه نظرهای اندیشمندان گوناگون در این حوزه، علاوه‌ بر دست‌یابی به تعریف‌های روشن‌تری از پدیده تغییرها، زمینه برای طراحی مدل مفهومی از تغییرها در عملکرد اقتصادی، ایجاد شود. هم چنین مشخص شد که فرایند تغییرها در میان مکتب‌های گوناگون اقتصادی نیز با درجه‌های گوناگونی از اهمیت، مورد بررسی قرار گرفته است. جریان غالب در نگاهی گذرا از این مهم می‌گذرد در حالی که اندیشمندان مکتب‌های دیگر همچون هایک، با معرفی بحث مدل‌های پیوندگرا و نظم کیفی، شومپیتر با بحث کارآفرینی و معرفی کلید واژه، نوظهوری و نورث با تأکید بر مباحث‌شناختی، نظریه مدل‌های ذهنی و فرایند یادگیری می‌کوشند با بهره‌گیری از تحلیل‌هایی پویا و میان رشته‌ای، به عنوان دغدغه ای اصلی به تبیین این پدیده، بپر‌دازند. It is necessarily advisable to ponder about the “change process”, most particularly in the area of human interactions so that one make more consummate realization of numerous occurrences and challenges like cases of success or failure in highly assorted political, cultural, social or economic plans that societies experience. On the other hand, understanding the causes and effective factors leading to the phenomenon of change as well as “change process” could be considered as one of the critical challenges in studying various fields of humanities in which the philosophers and thinkers were interested even in the years B.C. Accordingly, this article tries to study the ideas of different intellectuals in this area in order to propose more vivid definitions of the phenomenon of change in a way that they may pave the path for conceptual modeling of changes in economic performance. This study indicates that different economic schools deal with the “change process” with varying degrees of importance. The mainstream economics passes by this significant phenomenon with a brief view while thinkers of other economic schools employ dynamic and multi-disciplinary analyses in an attempt to explain the phenomenon of “change” as a major concern Hence, Hayek introduces the discussions of connectionist models and qualitative order, Schumpeter goes on with entrepreneurship and presents the keyword “Novel”, and North, emphasizing cognitive subjects, puts forward the theory of mental models and learning process, all in a try to take care of this major concern. فرایند تغییرها، مکتب اتریشی، اقتصاد نهادگرایی جدید، اقتصاد نهادگرایی قدیم، تعامل‌های انسانی Change Process, Austrian School, Institutional Economics, Human Interactions 45 68 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-4-401&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Motavasseli محمود متوسلی Motavaselim@gmail.com 10031947532846001746 10031947532846001746 Yes دانشگاه تهران Meysam Ehghaghi میثم احقاقی mehghaghi@ut.ac.ir 10031947532846001747 10031947532846001747 No دانشگاه تهران