fa بررسی تأثیرپذیری عملکرد صنایع از سیاست‌های حمایتی و آزادسازی تجاری با تأکید بر درجه رقابتی آن‌ها پژوهشي Research سیاست‌های تجاری، یکی از عوامل مؤثر بر محیط فعالیت و عملکرد بنگاه‌ها است. میزان اثرگذاری سیاست‌های مذکور بر عملکرد بنگاه‌ها و به طور اخص بر بهره‌وری آن‌ها، تحت تأثیر اندازه رقابت بازار است. پژوهش حاضر، درصدد ارزیابی تأثیر عوامل تعیین‌کننده رشد بهره‌وری در صنایع ایران، با تأکید بر درجه رقابتی در دوره اعمال سیاست‌های حمایتی (1380-1374) و آزادسازی تجاری (1386-1381) است. یافته‌های پژوهش حاضر، بیانگر این است که قدرت بازار، به طور مستقیم سبب رشد بهره‌وری صنایع شده است و کاهش تعرفه‌ها اثر مستقیم قدرت بازار را بر رشد بهره‌وری (به غیر از صنایع انحصاری با سطوح پایین حمایتی) کاهش داده، لیکن با اعمال فشار رقابتی در صنایع انحصاری و ایجاد انگیزه نوآوری، ورود بنگاه‌های کارا و بکارگیری سرمایه انسانی در آنها، موجب افزایش بهره‌وری در صنایع ایران شده است. همچنین کاهش تعرفه‌ها موجب شده است بنگاه‌های فعال در صنایع انحصاری با سطح پایین حمایتی، به رقابت با تولیدکنندگان خارجی بپردازند و بهره‌وری خود را افزایش دهند. اما کاهش تعرفه‌ها، رشد بهره‌وری را در صنایع انحصاری با سطح متوسط حمایتی کاهش داده است. این موضوع بیانگر این است که کاهش تعرفه، بیش از مقداری بوده است که صنایع انحصاری در این سطح حمایتی را به رقابت با تولیدکنندگان خارجی و در نتیجه ارتقاء بیشتر بهروری تشویق کند. Trade Policies are one of the effective factors on the environment and performance of enterprises’ activities. The effectiveness level of such policies in the performance of enterprises, most particularly in their efficiency is influenced by the market competition. This paper tries to measure determining factors of productivity in Iran’s industries while focusing on the competitive degree within the period of protection policies (1995-2001) and trade liberalization period (2002-2007). The findings indicate that market power has directly led to the growth in productivity of industries. Although tariffs cuts have decreased the direct effect of market power on productivity growth (except for low-protected monopolistic industries), the market power has augmented productivity in Iran’s industries through exerting competitive pressure on monopolistic industries, motivating for innovation, introducing efficient enterprises and employing human capitals. Meanwhile, tariff cuts have encouraged the enterprises working in low-protected monopolistic industries to compete with foreign producers and grow their productivity. Yet, tariff cuts have decreased productivity growth in monopolistic industries that have access to medium level of protection. This indicates that the extent of tariff cuts has been more than the amount needed to encourage the medium-protected industries to compete with foreign producers and to improve productivity. سیاست‌های حمایتی، آزادسازی تجاری، درجه رقابتی بازار، مخارج پژوهش و توسعه، سطوح حمایت Protection Policies, Trade Liberalization, Market Competitive Degree, Research and Development Expenditures, Levels of Protection 91 107 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-4-237&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Khodadad-Kashi فرهاد خدادادکاشی نور khodadad@pnu.ac.ir 10031947532846002076 10031947532846002076 Yes دانشگاه پیام نور Majid Ahmadian مجید احمدیان mahmadian@ut.ac.ir 10031947532846002077 10031947532846002077 No دانشگاه تهران Bita Shayegani بیتا شایگانی pnu.shayegani@yahoo.com 10031947532846002078 10031947532846002078 No دانشگاه پیام نور Siavash Jani سیاوش جانی jani@mporg.com 10031947532846002079 10031947532846002079 No دانشگاه پیام نور