Economic and Planning Research

fa اثر نامتقارن تراز بودجه دولت بر رشد نقدینگی در ایران Investigating the Asymmetric Effects of Government Budget Imbalances on Liquidity Growth in Iran اقتصاد کلان Macroeconomics پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تراز بودجه دولت و رشد نقدینگی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر ثبات اقتصاد کلان در ایران هستند و بررسی رابطه میان آن‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر نامتقارن تراز بودجه دولت بر رشد نقدینگی در ایران طی دوره زمانی ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳ و با استفاده از الگوی خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL) انجام شده است. این روش امکان تفکیک تغییرات مثبت و منفی تراز بودجه را فراهم می‌آورد تا واکنش نامتقارن رشد نقدینگی نسبت به هر یک از این تغییرات در کوتاه‌مدت و بلندمدت بررسی شود. متغیرهای کنترلی پژوهش شامل درآمدهای نفتی واقعی، نرخ ارز بازار آزاد و رشد اقتصادی هستند. نتایج آزمون کرانه‌ها وجود رابطه بلندمدت میان متغیرهای پژوهش را تأیید کرد. یافته‌های برآورد ضرایب نشان داد که اجزای مثبت و منفی تراز بودجه دولت اثرهای معناداری بر رشد نقدینگی در کوتاه‌مدت و بلندمدت دارند. همچنین، آزمون والد وجود اثرهای نامتقارن تراز بودجه بر رشد نقدینگی را در هر دو دوره کوتاه‌مدت و بلندمدت تأیید کرد و نشان داد که شدت اثر تغییرات مثبت تراز بودجه با شدت اثر تغییرات منفی آن یکسان نیست؛ به‌گونه‌ای‌که قدر مطلق ضریب بلندمدت جزء مثبت (۴۶۸/۰) از قدر مطلق ضریب جزء منفی (۳۹۲/۰) بیش‌تر است که بیانگر نامتقارن بودن رابطه میان تراز بودجه و رشد نقدینگی در اقتصاد ایران است. همچنین، درآمدهای نفتی واقعی و نرخ ارز اثر مثبت و رشد اقتصادی اثر منفی بر رشد نقدینگی نشان دادند. ضریب جمله تصحیح خطا (۶۸۴/۰-) نیز بیانگر سرعت مناسب تعدیل الگو به سمت تعادل بلندمدت است. بر اساس یافته‌ها، کنترل پایدار رشد نقدینگی صرفاً با ابزارهای سیاست پولی امکان‌پذیر نیست و مستلزم تقویت انضباط مالی دولت، کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی، مدیریت هزینه‌های جاری، شفافیت بیش‌تر در تأمین مالی بودجه و هماهنگی مؤثر میان سیاست‌های مالی و پولی است.</div> <div style="text-align: justify;">Government budget imbalance and liquidity growth are among the most important structural challenges facing the Iranian economy and are closely interconnected. This study investigates the asymmetric effects of the government budget balance on liquidity growth in Iran over the period 1989–2024 using the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model. This approach allows the decomposition of positive and negative changes in the budget balance, enabling an examination of the asymmetric response of liquidity growth to improvements and deteriorations in the government budget balance in both the short run and the long run. The control variables include real oil revenues, the free-market exchange rate, and economic growth. The bounds test confirms the existence of a long-run relationship among the variables. The estimation results indicate that deterioration in the government budget balance (movement toward a larger budget deficit) has a positive and statistically significant effect on liquidity growth in both the short run and the long run, whereas improvement in the government budget balance (movement toward a smaller deficit or a budget surplus) has a negative and statistically significant effect. However, the Wald test confirms the presence of asymmetric effects of the government budget balance on liquidity growth in both the short run and the long run. The findings further reveal that the impact of deterioration in the budget balance on liquidity growth is substantially stronger than the impact of improvement, as reflected by the larger absolute value of the long-run coefficient for the positive component (0.468) relative to the negative component (−0.392), suggesting considerable persistence in the fiscal adjustment process. Moreover, real oil revenues and the exchange rate exert positive effects on liquidity growth, while economic growth has a negative effect. The error correction coefficient (−0.684) indicates a relatively rapid adjustment toward the long-run equilibrium. The findings imply that controlling liquidity growth in Iran cannot be achieved solely through monetary policy instruments; rather, it requires sustainable fiscal reforms, reduced dependence on oil revenues, tighter control of current government expenditures, greater transparency in budget financing mechanisms, and stronger coordination between fiscal and monetary policies. Given the confirmed asymmetric effects, preventing the emergence of new fiscal imbalances should be prioritized, as the monetary consequences of fiscal deterioration are stronger and materialize more rapidly than the effects associated with fiscal improvement.  </div> تراز بودجه, رشد نقدینگی, سلطه مالی, وقفه‌های توزیعی غیرخطی Budget Balance, Liquidity Growth, Fiscal Dominance, Nonlinear Autoregressive Distributed Lag. 31 45 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-2250-1&slc_lang=fa&sid=1 Akbar Komijani اکبر کمیجانی komijani@ut.ac.ir 100319475328460012590 100319475328460012590 No Professor of Economics, Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran استاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mehdi Hadian مهدی هادیان m.hadain@mbri.ac.ir 100319475328460012591 100319475328460012591 No Assistant Professor, Department of Monetary and Foreign Exchange Policy Studies, Monetary and Banking Research Institute, Central Bank of Iran, Tehran, Iran استادیار، گروه مطالعات سیاست‌های پولی و ارزی، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، تهران، ایران Ali Tavassoli nia علی توسلی نیا alitavassoli1994@gmail.com 100319475328460012592 100319475328460012592 Yes Researcher, Monetary and Banking Research Institute, Central Bank of Iran, Tehran, Iran. پژوهشگر، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، تهران، ایران.