Economic and Planning Research

fa تأثیر انرژی‌های تجدیدپذیر، امید به زندگی و جهانی‌سازی بر معیار زیست‌محیطی ردپای اکولوژیکی در ایران The Effect of Renewable Energy, Life Expectancy, and Globalization on the Ecological Footprint in Iran اقتصاد انرژی، محیط زیست و منابع طبیعی Energy Economics, Environment and Natural Resources پژوهشي Research معیار ردپای اکولوژیکی معرف مجموعه فشارها بر محیط‌ زیست است و به‌عنوان موفق‌ترین شاخص جهت ارزیابی توسعه‌ پایدار قلمداد می‌شود. یکی از مهم‌ترین اقدامات در جهت کاهش ردپای اکولوژیکی، بهره‌مندی از انرژی‌های پاک است که با کمترین تأثیر منفی بر محیط پیرامون، تا حد زیادی چالش‌های بزرگ به‌وجودآمده ناشی از گرمایش جهانی را مرتفع می‌سازد. در این مطالعه، میزان اثرگذاریِ انرژی‌های تجدیدپذیر، امید به زندگی و جهانی‌سازی بر شاخص ردپای اکولوژیکی در چهارچوب فرضیه زیست‌محیطی ﮐﻮزﻧﺘﺲ (EKC) و با بهره‌مندی از جدیدترین داده‌ها در طی دوره زمانی 1990-2020 بررسی شد. دراین‌راستا، پس از ارزیابی نتایج ایستایی متغیرها، به‌منظور بررسی روابط بلندمدت و کوتاه‌‌‌مدت از رهیافت هم‌جمعی در قالب مدل خودتوضیحی با وقفه‌های گسترده (ARDL) استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مصرف انرژی‌های پاک مطابق انتظار نقشی مثبت در بهبود کیفیت محیط‌ زیست دارد؛ به‌‌طوری‌که انتظار می‌رود با یک درصد افزایش در مصرف انرژی‌های پاک، با ثابت بودن سایر شرایط، ردپای اکولوژیکی در کوتاه‌مدت و بلندمدت به ترتیب حدود 0/05 و 0/08 درصد کاهش یابد. معیار جهانی‌سازیِ تجارت علیرغم اثرگذاری مثبت، فاقد معنی‌داری آماری بود. همچنین، نتایج حاکی از آن است که با افزایش نرخ امید به زندگی و به‌تبع آن، فرصت بیشتر جهت تصرف در طبیعت، منجر به تشدید ردپای انسان و تخریب محیط‌ زیست می‌شود. همچنین، نتایجِ پژوهش مؤید وجود یک رابطه U شکلِ وارون میان رشد اقتصادی و ردپای اکولوژیکی است. بر اساس یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که در دریافت سیاست‌های کلان اقتصادی، پیامدهای فوق به‌ویژه تأثیر انرژی‌های تجدیدپذیر بر بهبود کیفیت محیط‌ زیست مدنظر قرار گیرد و با ایجاد زیرساخت‌های لازم و سیاست تنوع‌بخشی در تأمین منابع انرژی تا حد امکان سهم انرژی‌های پاک افزایش یابد.  The ecological footprint is widely regarded as a comprehensive indicator of environmental pressure and a reliable metric for assessing sustainable development. Among the most effective strategies for reducing ecological footprints is the transition to clean energy, which addresses the challenges of global warming with minimal environmental harm. This study investigates the impact of renewable energy consumption, life expectancy, and globalization on the ecological footprint within the framework of the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis, using data from 1990 to 2020. Employing the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model, the study examines both short- and long-run relationships based on the stationarity properties of the variables. The findings indicate that renewable energy consumption significantly improves environmental quality: a 1% increase in clean energy usage is associated with a 0.05% and 0.08% reduction in the ecological footprint in the short and long run, respectively. While globalization appears to increase the ecological footprint, its effect is not statistically significant. In contrast, increased life expectancy is linked to a larger ecological footprint, suggesting higher environmental degradation. Additionally, the results confirm the presence of an inverted U-shaped relationship between ecological footprint and economic growth, consistent with the EKC hypothesis. These findings underscore the importance of incorporating renewable energy expansion into macroeconomic policy reforms and advocate for energy diversification strategies that prioritize clean energy adoption. ردپای اکولوژیکی, انرژی‌های تجدیدپذیر, امید به زندگی, رشد اقتصادی, جهانی‌سازی, ایران, ARDL : Ecological Footprint, Renewable Energy, Life Expectancy, Economic Growth, Globalization, Iran, ARDL 167 191 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-2126-1&slc_lang=fa&sid=1 Navid Kargar Dehbidi نوید کارگر ده‌‌بیدی kargar.navid@yahoo.com 100319475328460011633 100319475328460011633 Yes , Economic, Social and Extension Research Department, West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center (AREEO), Urmia, Iran. بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، ارومیه، ایران.