Economic and Planning Research

fa معاهده‌های سرمایه‌گذاری دوجانبه؛ راهبردی در جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشورهای درحال توسعه Bilateral Investment Treaties; ; A strategy for Attracting Foreign Direct Investment in developing countries تجارت و مالیه ی بین الملل business and international finance پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در دهه‌های اخیر، معاهد ههای سرمایه‌گذاری دو/چندجانبه تبدیل به مهمترین مکانیزم قانونی بین‌المللی برای تشویق و دلگرمی سرمایه‌گذاران خارجی جهت جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، تبدیل شده‌اند. بنابراین کشورهای درحال توسعه، معاهده‌های سرمایه‌گذاری دوجانبه را جهت جذب سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی منعقد می‌کنند. در این راستا مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر معاهده‌های سرمایه‌گذاری بر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشورهای درحال توسعه در نظر گرفته شد. ازین رو با استفاده از داده‌های اقتصادی 21 کشور درحال توسعه در دوره زمانی 1386 تا 1401 ، تاثیر معاهده‌های سرمایه‌گذاری بر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، از طریق یک مدل جاذبه، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد: معاهده‌های سرمایه‌گذاری دوجانبه تاثیر مثبت و معنی‌داری بر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی دارد. با اضافه شدن متغیرهای کیفیت نهادی، رابطه استعماری و متغیر ساختگی توافق تجارت آزاد به مدل، با انعقاد معاهده سرمایه‌گذاری دوجانبه، کشور میزبان به سرمایه‌گذاران خارجی یک چارچوب نهادی خارجی ارائه می‌دهد که به طور قابل اعتمادی آنها را متعهد می‌کند که از سرمایه‌گذاری خود، بهتر از توان نهادهای داخلی محافظت کنند، در این صورت آنها جایگزین هستند و انتظار یک رابطه منفی وجود دارد. از سوی دیگر، انعقاد معاهده سرمایه‌گذاری دوجانبه ممکن است به عنوان یک دستگاه سیگنال‌دهی، عمل کند و به سرمایه‌گذاران خارجی اعلام کند که کشور در حفاظت از سرمایه‌گذاری آنها جدی است، بنابراین یک فاکتور تعاملی بین معاهده سرمایه‌گذاری دوجانبه و کیفیت نهادی به مدل توسعه یافته اضافه شد که مثبت و معنی‌دار و نشان دهنده قابلیت جایگزینی است. </div> <div style="text-align: justify;">In recent decades, bilateral and multilateral investment treaties have become key international legal tools to encourage foreign direct investment (FDI) by providing protections that attract foreign investors. Consequently, many developing countries enter into bilateral investment treaties (BITs) to boost FDI inflows. This study aims to investigate the impact of these treaties on FDI in developing countries, analyzing economic data from 21 developing nations from 2007 to 2022 through an attraction model. The findings indicate that BITs have a consistently positive and significant impact on FDI across all models, with a particularly strong effect observed among developing countries. Additional variables—including institutional quality, colonial ties, and a free trade agreement dummy variable—were added to the model. When a BIT is concluded, the host country provides foreign investors with a reliable institutional framework that may offer better investment protection than domestic institutions. In this context, BITs and domestic institutional quality appear to be substitutes, leading to an expected negative relationship. On the other hand, BITs can also serve as a signaling mechanism, indicating to foreign investors that the host country is committed to safeguarding their investments. To capture this effect, an interaction term between BITs and institutional quality was added to the model. This interaction variable is negative across most country pairs, indicating substitutability, but is positive and significant among pairs of developing countries, highlighting a unique dynamic in these contexts.</div> معاهده سرمایه‌گذاری دو جانبه, سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی, مدل جاذبه, کیفیت نهادی, قرارداد تجارت آزاد, کشورهای درحال توسعه. Bilateral Investment Treaty, Foreign Direct Investment, Gravity Model, Institutional Quality, Free Trade Agreement, Developing Countries. 143 163 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1870-2&slc_lang=fa&sid=1 mostafa heidari haratemeh مصطفی حیدری هراتمه heidarimu@yahoo.com 100319475328460011258 100319475328460011258 Yes Islamic Azad University, Naraq Branch, Naraq, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق، نراق، ایران