fa ارزیابی سیاستی اثر توافقات ترجیحی بر سهم بازار ایران در کشورهای طرف توافق پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>چکیده:&nbsp; </strong>توافقات ترجیحی ابتدایی‌ترین شکل پیمان‌های تجاری هستند که طی آن کشورها با تبادل لیست کالایی به یکدیگر تخفیف تعرفه‌ای اعطا می‌کنند.&nbsp; هر کشوری نیز تلاش می‌کند با پیشنهاد لیستی بهینه از کالاهای صادراتی خود هم سهم بازاری بیشتری در کشور مقابل کسب کند و هم‌تراز تجاری خود را بهبود بخشد.&nbsp; در مطالعه‌ی حاضر اثر توافقات ترجیحی ایران و پنج شریک تجاری (بوسنی، کوبا، قرقیزستان، پاکستان و تونس) بر سهم بازار ایران در این کشورها بررسی می‌شود. &nbsp;داده‌های مورد استفاده از پایگاه <span dir="LTR">WITS</span> استخراج شده‌اند. &nbsp;با استفاده از روش تفاضل سه‌گانه، روند تجاری فی‌مابین ایران و کشورهای طرف توافق، کنترل شده و سهم بازار ایران نسبت به سهم بازار کشورهای ثالث سنجیده شده است.&nbsp; نتایج نشان می‌دهد دو پیمان کوبا و بوسنی هیچ اثر معناداری بر سهم بازار ایران در این دو کشور نداشته‌اند.&nbsp; پیمان با تونس و قرقیزستان اثر منفی داشته‌اند که اولی نسبت به تمامی تصریح‌های به‌کاررفته مستحکم است.&nbsp; تنها پیمان با اثر مثبت، توافق ایران و پاکستان است که پس از کنترل روند تجاری و به‌خصوص در سال‌های پس از تحریم، منجر به تحکیم موقعیت کالای ایرانی نسبت به مشابه خارجی شده است، هرچند که شوک‌های تجمیعی فی‌مابین دو کشور منجر به کاهش حجم این بازار شده‌اند.&nbsp; ارزیابی توافقات پیشین اگرچه درمجموع منفی گزارش می‌شود، مطالعات آتی می‌توانند به این سؤال دشوار پاسخ دهند که چه روش بهینه‌ای برای انتخاب لیست کالایی طرف ایرانی وجود دارد تا با اطلاعات زمان <span dir="LTR">t</span>‌، مزیت‌های نسبی صادرکنندگان ایرانی در زمان آینده را پیش‌بینی کرده تا توافقات آتی کشورمان منجر به استحکام بازار کالای ایرانی شود و بی‌نتیجه نماند. &nbsp;البته گفتنی است که در اتخاذ سیاست ادامه و یا توقف توافقات ترجیحی در آینده، در کنار اثر منفی فوق، اثر برون‌ریز یادگیری برای تیم مذاکره‌کننده‌ی ایران که در سال‌های آتی وارد مذاکرات دشوار سازمان تجارت جهانی خواهند شد را نباید ازنظر دور داشت.</p> <div>Preferential trade agreements are a limited contract in which reciprocal tariff cuts are offered. Each party selects among its own exporting goods seeking for market share maximization and improving terms of trade. This study investigates the impact of Iran&rsquo;s PTAs (with Bosnia, Cuba, Kyrgyzstan, Pakistan, Tunisia). Results show that two PTAs with Cuba and Bosnia has had no impact on Iran&rsquo;s market share, mainly due to the fact that these are not natural trade partners. The agreement with Kyrgyzstan and Tunisia has had a negative effect. The Pakistan-Iran PTA is the only one which causes more market share; the impact has been pronounced in 2011, when UN imposed sanctions on Iran. Results are robust to controlling aggregate shocks. Overall, based on the results of this study, Iran&rsquo;s PTAs are of very limited impact. Future studies could address replacement trade policies, which effectively liberalize the export market while adding to the knowledge accumulation of Iranian trade negotiators.</div> تجارت بین‌الملل, توافقات ترجیحی, تفاضل در تفاضل, تفاضل سه‌گانه International Trading, Trade Pacts, Preferential Agreements, Difference in Difference, The Difference between the Three. 23 56 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1072-1&slc_lang=fa&sid=1 Kowsar Yousefi کوثر یوسفی k.yousefi@imps.ac.ir 10031947532846009489 10031947532846009489 Yes Institute for Management and Planning Studies, Iran. موسسه عالی آموزش و پژوهش در برنامه ریزی و مدیریت Fatemezahra Sobhani فاطمه‌زهرا سبحانی fzsobhani@gmail.com 10031947532846009490 10031947532846009490 No Institute for Management and Planning Studies, Iran. موسسه عالی آموزش و پژوهش در برنامه ریزی و مدیریت