fa سرمایۀ اجتماعی و چگونگی نقش آفرینی آن در تحقق اقتصاد دانش محور پژوهشي Research در اقتصاد دانش محور، تولید، توزیع و کاربرد دانش، عامل محرکۀ اصلی رشد اقتصادی، تولید ثروت و اشتغال در همه فعالیت های اقتصادی است. سرمایه اجتماعی با نقشی که در تسهیل همکاری داشته، سهم قابل توجهی در تولید علم دارد؛ زیرا در عصر حاضر، علم و فناوری بیش از هر دورۀ دیگری از خصلت های تاریخی خود یعنی تصادفی بودن و انفرادی بودن فاصله گرفته و به پدیده هایی جمعی تبدیل شد ه اند - به گونه ای که هنجارها، اعتماد و شبکه که از ارکان سرمایه اجتماعی می باشند - در پیشرفت های علمی و فنی نقش مهمی ایفا م یکنند. از دیگر مشخصه های اقتصاد دانش محور، غیرشخصی شدن مبادلات است. عوارض ناشی از کمبود سرمایه اجتماعی در اقتصاد به صورت کمبود اعتماد، رکود تجارت، عدم تقسیم کار و تخصص، عدم پایبندی به قراردادها و عدم تضمین حقوق مالکیت به هنگام مبادله قابل مشاهده است. سرمایه اجتماعی به عنوان مجموعۀ هنجارهای اجتماعی که اعتماد و پایبندی به تعهدات را به بار می آورد و موجب تسهیل روابط به طور عام و مبادلات اقتصادی به طور خاص می شود، می تواند نقش مهمی در شکل گیری مبادلات در این عصر داشته باشد. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی به مطالعۀ چالش های موجود در اقتصاد ایران برای تحقق اقتصاد دانش محور و چگونگی نقش آفرینی سرمایه اجتماعی در راستای مهیا کردن شرایط لازم برای وقوع اقتصاد دانش محور می پردازد. یافته های اصلی عبارتند از: یکی از پیش نیازهای تحقق اقتصاد دانش محور، وجود سطح کافی و اثربخش از سرمایه اجتماعی است؛ سرمایه اجتماعی از مجراهای کاهش هزینۀ مبادله، تضمین حقوق مالکیت (فکری)، فراهم کردن زمینه های ایجاد سرمایۀ انسانی و ترغیب افراد به انتقال ایده ها، موجب تحقق اقتصاد دانش محور می گردد. In knowledge-based economy, the production, distribution and application of knowledge are the main factors stimulating economic growth, wealth creation and employment in all economic activities. Social capital, with its pivotal role in facilitating cooperation, significantly contributes to production of knowledge because in the present era, science and technology, have kept distant from randomness and isolated individuality more than any other period in the history, and they have turned into collective phenomena. Nowadays, networks norms and trust, as the pillars of social capital, play an important role in scientific and technological developments. Impersonal transaction is another feature of the knowledge-based economy. Deficiency of social capital in the economy is noticeable in these forms: lack of confidence, trade recession, absence of job specialization and division of labor, lack of adherence to contracts, and non-guaranteed property rights. Social capital, as a set of social norms that lead to trust and commitment to obligations and facilitate the relations, in general, and economic relations, in particular, would be highly effectual in forming the transactions in this era. This descriptive–analytical research studies the challenges for Iranian economy to meet the goal of knowledge-based economy. Moreover, it analyses the role of social capital to set the stage for the realization of the knowledge-based economy. The results are: 1- an adequate and effective level of social capital is one of the prerequisites to achieve knowledge-based economy. 2- Social capital is conducive to the realization of the knowledge-based economy through reducing transaction costs, securing intellectual property rights, paving the way for human capital development and encouraging people to share their ideas دانش, اقتصاد دانش محور, هزینه مبادله, سرمایۀ اجتماعی, اعتماد Knowledge, Knowledge-based Economy, Social Capital, Trust, Transaction Cost 161 191 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-565-3&slc_lang=fa&sid=1 سید محمدباقر نجفی najafi122@yahoo.com 10031947532846002630 10031947532846002630 Yes فرشاد مؤمنی farshad.momeni@gmail.com 10031947532846002631 10031947532846002631 No جمال فتح اللهی j.fathollahi@razi.ac.ir 10031947532846002632 10031947532846002632 No مهدیه السادات موسوی 10031947532846002633 10031947532846002633 No