دوره 30، شماره 3 - ( پاییز 1404 ) دوره30 شماره 3 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

Abdi Seyyedkolaee M, Azhari F. (2025). Macroeconomic Instability, Autoregressive Distributed Lag Model, Gelzakas Index, Economic Welfare, Iran.. JEPR. 30(3),
URL: http://eprj.ir/article-1-2305-fa.html

عبدی سیّدکلایی محمد، زروکی شهریار، اظهری فاطمه.(1404). بررسی اثر بی‌ثباتی اقتصاد کلان بر رفاه اقتصادی در ایران فصلنامه پژوهشنامه اقتصاد و برنامه ریزی 30 (3)

URL: http://eprj.ir/article-1-2305-fa.html

بررسی اثر بی‌ثباتی اقتصاد کلان بر رفاه اقتصادی در ایران

محمد عبدی سیّدکلایی^*¹

، شهریار زروکی²، فاطمه اظهری³

1- دانشیار گروه اقتصاد نظری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ، m.abdi.sk@umz.ac.ir
2- دانشیار گروه اقتصاد انرژی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3- کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده: (393 مشاهده)

بی‌ثباتی اقتصاد کلان به نوساناتی در اقتصاد اشاره دارد که می‌تواند ناشی از عواملی مانند تورم، رکود و نوسانات نرخ ارز باشد. مهم‌ترین اهداف هر کشوری ایجاد ثبات در همه‌ی ابعاد است. مسئله رفاه نیز از مهم‌ترین موضوعات جوامع مختلف است. در سال‌های اخیر در رتبه‌بندی‌های مختلف رفاهی که صورت می‌گیرد شاهد نزول جایگاه ایران بوده‌ایم. بنابراین، با توجه به چنین اهمیتی، هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تأثیر بی‌ثباتی اقتصاد کلان بر رفاه اقتصادی در ایران در بازه زمانی 1357 تا 1401 می‌باشد. به این منظور و با توجه به دو شاخص بیثباتی اقتصاد کلان (آرچ-گارچ، گلزاکاس) از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی در برآورد دو قالب از الگوی پژوهش استفاده گردید. نتایج حاصل از توصیف داده‌ها نشان می‌دهد که میانگین رفاه اقتصادی در ایران 3/40 (از 100) بوده و بیشترین مقدار آن مربوط به برنامه پنجم توسعه است. همچنین، بیشترین میانگین در بین شاخص‌های بی‌ثباتی، مربوط به گلزاکاس بوده است با رقم 46/0 درصد. نتایج بررسی نشان می‌دهد بی‌ثباتی بر اساس هر دو شاخص (آرچ-گارچ و گلزاکاس) در کوتاه‌مدت و بلندمدت با اثر منفی بر رفاه اقتصادی همراه بوده است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که رشد اقتصادی و درآمد سرانه مطابق با انتظار در کوتاه‌مدت و بلندمدت اثری مثبت بر رفاه اقتصادی دارند. طبق دیگر نتایج حاصله، تورم و نرخ بیکاری اثر معکوس بر رفاه اقتصادی داشته‌اند. در این پژوهش پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران اقتصادی برای افزایش سطح رفاه اقتصادی در ایران، تا جای ممکن سیاست‌های دولت باید در راستای کاهش نوسانات در متغیرهای بی‌ثباتی باشند.

واژه‌های کلیدی: بی‌ثباتی اقتصاد کلان، الگوی خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی، شاخص گلزاکاس، رفاه اقتصادی، ایران.

پژوهشی: پژوهشي | موضوع مقاله: اقتصاد کلان
دریافت: 1404/2/20 | پذیرش: 1404/10/15 | انتشار الکترونیک: 1405/3/2

فهرست منابع

1. Aitken, A. (2019). Measuring welfare beyond GDP. National Institute Economic Review, 249(1), R3-R16. [DOI:10.1177/002795011924900110]

2. Alexander, S. S. (1952). Effects of a Devaluation on a Trade Balance. Staff Papers (International Monetary Fund), 2(2), 263-278. [DOI:10.2307/3866218]

3. Ampah, I. K., & Kiss, G. D. (2021). Welfare implications of external debt and capital flight in Sub-Saharan Africa (Evidence using panel data modelling). Acta Oeconomica, 71(2), 347-367. [DOI:10.1556/032.2021.00017]

4. Ayele, A., Mitiku, F., & Bayissa, M. (2023). Impact of inflation and unemployment on economic growth in Ethiopia (1991-2020). Journal of Somali Studies: Research on Somalia and the Greater Horn of African Countries, 10(2), 97-116. [DOI:10.31920/2056-5682/2023/v10n2a5]

5. Bakare, A.S. (2011). The macroeconomic impact of foreign aid in Sub-Saharan Africa: The case of Nigeria. Business and Management Review, 1(5), 24-32.

6. Bastani, S., & Waldenström, D. (2018). How should capital be taxed? Theory and evidence from Sweden. IZA Discussion Papers, No. 11475. [DOI:10.2139/ssrn.3170264]

7. Cho, J. O., Cooley, T. F., & Kim, H. S. E. (2015). Business cycle uncertainty and economic welfare. Review of Economic Dynamics, 18(2), 185-200. [DOI:10.1016/j.red.2014.05.002]

8. Devereux, M. B., & Engel, C. (2003). Monetary policy in the open economy revisited: Price setting and exchange-rate flexibility. The Review of Economic Studies, 70(4), 765-783. [DOI:10.1111/1467-937X.00266]

9. Diener, E., Inglehart, R., & Tay, L. (2013). Theory and validity of life satisfaction scales. Social Indicators Research, 112, 497-527. [DOI:10.1007/s11205-012-0076-y]

10. Elwasila, S.E.M. (2018). Effect of external debt on economic growth of Sudan: Empirical analysis (1969-2015). Journal of Economic Cooperation and Development, 39(1), 39-62.

11. Ghauri, S. P., Ahmed, R. R., Streimikiene, D., Qadir, H., & Hayat, A. (2024). Macroeconomic factors driving exchange rate volatility and economic sustainability: Case study of Pakistan. Amfiteatru Economic., 26(66), 612-628. [DOI:10.24818/EA/2024/66/612]

12. Grzywinska-Rapca, M. (2021). Economic welfare and subjective assessments of financial situation of european households. European Research Studies Journal, 24(2), 948-968. [DOI:10.35808/ersj/2166]

13. Haile, F., & Niño‐Zarazúa, M. (2018). Does social spending improve welfare in low‐income and middle‐income countries? Journal of International Development, 30(3), 367-398. [DOI:10.1002/jid.3326]

14. Helliwell, J. F., & Putnam, R. D. (2004). The social context of well-being. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 359(1449), 1435-1446. [DOI:10.1098/rstb.2004.1522]

15. Kahneman, D., & Krueger, A. B. (2006). Developments in the measurement of subjective well-being. Journal of Economic Perspectives, 20(1), 3-24. [DOI:10.1257/089533006776526030]

16. Mawejje, J., & Odhiambo, N. M. (2020). The determinants of fiscal deficits: A survey of literature. International Review of Economics, 67(3), 403-417. [DOI:10.1007/s12232-020-00348-8]

17. Michalos, A. C. (2017). Connecting the Quality of Life Theory to Health, Well-being and Education. Berlin: Springer. [DOI:10.1007/978-3-319-51161-0]

18. Musa, K., Ali, N., Said, J., Ghapar, F., Mariev, O., Mohamed, N., & Tahir, H. M. (2023). Does the effectiveness of budget deficit Vary between welfare and non-welfare countries?. Sustainability, 15(5), 3901. [DOI:10.3390/su15053901]

19. Oatley, T. (2010). Political institutions and foreign debt in the developing world. International Studies Quarterly, 54(1), 175-195. [DOI:10.1111/j.1468-2478.2009.00582.x]

20. Osberg, L., & Sharpe, A. (2002). An index of economic well-being for selected OECD countries. Review of Income and Wealth, 48(3), 291-316. [DOI:10.1111/1475-4991.00056]

21. Panic M. (2006). Does Europe need neoliberal reforms?. Cambridge Journal of Economics, 31(1), 145-169. [DOI:10.1093/cje/bel030]

22. Ping, H. U. A. (2011). The economic and social effects of real exchange rate-Evidence from the Chinese provinces. In International Conference on Social Cohesion and Development. https://search.oecd.org/dev/pgd/46838088.pdf

23. Sabermahani M., Zeinalzadeh R., Jalaee Esfandabadi S. A., & Zayanderoody, M. (2022). Investigating the shocks of real Sectors of the economy on the welfare index in the Iranian economy. Social Welfare Quarterly, 22(87), 105-148. [DOI:10.32598/refahj.22.87.4008.1]

24. Sims, E., & Wolff, J. (2018). The output and welfare effects of government spending shocks over the business cycle. International Economic Review, 59(3), 1403-1435. [DOI:10.1111/iere.12308]

25. Schnabl, G. (2008). Exchange rate volatility and growth in small open economies at the EMU periphery. Economic Systems, 32(1), 70-91. [DOI:10.1016/j.ecosys.2007.06.006]

26. اشرفی، یکتا؛ سلیمی‌فر، مصطفی، مهدوی‌عادلی، محمدحسین و توکلیان، حسین (1397). بررسی اثر مخارج دولت بر رفاه در ایران. پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 26(85): 49-1.

27. بختیاری، صادق؛ رنجبر، همایون و قربانی، سمیه (1391). شاخص ترکیبی رفاه اقتصادی و اندازه گیری آن برای منتخبی از کشورهای در حال توسعه. پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 3(9): 58-41.

28. پورفتحی، نغمه و کفایی، سیدمحمدعلی (1399). بررسی اثر گذاری نحوه تعیین نرخ ارز بر رفاه اقتصادی. اقتصاد مالی، 14(53): 132-97.

29. حری، حمیدرضا؛ جلایی، سیدعبدالمجید و لشکری، مریم (1399). بررسی تاثیر چرخه های تجاری بر شاخص رفاه اقتصادی در ایران. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 25(82): 172-149.

30. دهقان منشادی، محمد؛ پوررحیم (1392). رابطه بین بی‌ثباتی اقتصاد کلان و رشد اقتصادی در ایران. پژوهش‌ها و سیاستهای اقتصادی، 21(67): 192-171.

31. دهقانی، الهام؛ رئیس پور رجبعلی، علی و جلائی اسفند آبادی، سید عبدالمجید (1402). بررسی تأثیر سیاست‌های پو لی بر نرخ ارز در شرا یط نااطمینانی و اثرات آن بر رفاه کل. اقتصاد پولی، مالی، 30(1): 33-1.

32. رحیمی، محمود؛ میرباقری جم، محمد، قائد، ابراهیم و نورانی، اکرم (1401). مقایسه اثر مصرف انواع انرژی تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر بر رفاه اقتصادی. مدیریت نوآوری و راهبردهای عملیاتی ، 3(4): 422-406.

33. زروکی، شهریار؛ عبدی سیدکلایی، محمد و یوسفی بارفروشی، آرمان (1400). تحلیل نقش بی‌ثباتی اقتصاد کلان بر نابرابری درآمد در ایران. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 21(4): 63 -37.

34. زروکی، شهریار؛ یوسفی بار فروشی، آرمان و احمدی، احمدرضا (1402). تحلیل اثر رانت نفت بر رفاه اقتصادی در ایران با تأکید بر اقتصاد زیرزمینی. تحقیقات اقتصادی، 58(3): 431-395.

35. صابرماهانی، مینا؛ زینلزاده، رضا؛ جالئی اسفندآبادی، سید عبدالحمید؛ و زاینده‌رودی، محسن (1401). بررسی تکانه‌های بخش‌های واقعی اقتصاد بر شاخص رفاه اقتصادی در ایران. رفاه اجتماعی، 22(87): 148-105.

36. صادقی، محمدباقر؛ دامن‌کشیده، مرجان، یونسی، علی، نصابیان، شهریار و کیقبادیان، امیررضا (1402). تأثیر بدهی دولت بر رشد و رفاه جامعه تحت حاکمیت طلایی توسعه مالی. حسابداری مدیریت، 16(57): 167-149.

37. علی‌بگلی، محمد؛ مهرگان، نادر و عرفانی، علیرضا (1401). تحلیل اثر تکانه‌های خبری مرتبط با فناوری آینده بر رفاه اقتصادی. مدلسازی اقتصادی، 16(59): 32-19.

38. کفایی، محمد و پورفتحی، نغمه (1398). بررسی اثر نوسان نرخ ارز بر رفاه اقتصادی و تعیین سیاست پولی مناسب. راهبرد اقتصادی، 8(31): 42-5.

39. گیلک حکیمآبادی، محمدتقی؛ زروکی، شهریار و حسن‌زاده، شهره (1396). تأثیر بیثباتی اقتصاد کلان بر جرائم مالی در ایران. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 6(1): 46-29.

40. مقصودی، سارا؛ عبدی سیدکلایی، محمد و زروکی، شهریار (1402). تحلیل اثر نامتقارن شکاف نرخ ارز بر رفاه اقتصادی ایران. پژوهشنامه اقتصاد کلان، 18(37): 61-33.

41. مؤتمنی، مانی؛ زروکی، شهریار و محمدیان، درسا (1402). نقش نامتقارن نابرابری درآمد و تورم بر رفاه اقتصادی ایران. تحقیقات اقتصادی، 85(2): 313-281.

42. مؤتمنی، مانی، زروکی، شهریار و یوسفی بارفروشی، آرمان (1402). سنجش واکنش شاخص رفاه سالانه به تورم ماهانه در ایران: کاربردی از الگوی ترکیبی داده‌هایی با فرکانس متفاوت. برنامهریزی و بودجه، 28(1): 52-31.

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution 4.0 International License قابل بازنشر است.