fa بررسی رابطه علّی بین شاخص‌ ادراک فساد اداری و شاخص فقر انسانی در کشورهای منطقه MENA پژوهشي Research <p align="justify" style="DIRECTION: rtl">بررسی تأثیر شاخص ادراک فساد اداری بر فقر و نابرابری درآمد در ادبیات اقتصاد کلان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده، و بخش عمده‌ای از مطالعات تجربی را در سال‌های اخیر به خود اختصاص داده است. به جهت این امر، هدف اصلی مطالعه حاضر بررسی رابطه علّی بین دو متغیر شاخص فقر انسانی و ادراک فساد اداری در کشورهای عضو منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا طی سال‌های 2011-2003 می‌باشد. برای دستیابی به این هدف، الگوی تجربی پژوهش با استفاده از رهیافت داده-های تابلویی پویا تخمین زده شد. نتایج حاصل از تخمین الگو دلالت بر وجود رابطه علّی دو طرفه بین متغیرهای فساد اداری و شاخص فقر انسانی دارد، بنابراین افزایش شاخص ادراک فساد (کاهش فساد اداری) در این گروه کشورها می‌تواند زمینه را برای کاهش شاخص فقر انسانی و افزایش رشد اقتصادی فراهم آورد. علاوه بر این، کاهش شاخص فقر انسانی نیز می‌تواند منجر به بهبود شاخص ادراک فساد اداری در کشورهای مورد بررسی شود. </p> The investigation of corruption perception effect on the poverty and income inequality is one of the main issues in the economic literature in a way that a myriad of empirical studies have been conducted in this area within recent years. For this purpose, the main objective of this paper is to investigate the causal relationship between human poverty index and corruption perception index for MENA countries over the period of 2003-2011. To conduct this purpose, the empirical model has been estimated by a dynamic panel data approach and GMM estimator. The main results of study reveal that, there is bidirectional causality between corruption perception index and human poverty index in these countries. Hence the improvement of corruption perception index could be enhence the human poverty index and the outher way round. فساد اداری, شاخص فقر انسانی, رهیافت داده‌های تابلویی پویا, کشورهای منطقه منا,رابطه علی. Corruption Perception, Human Poverty Index, Dynamic Panel Data, MENA Countries, Causal Relationship 23 38 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-4-485&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad ali Motafakker Azad محمدعلی متفکر آزاد m.motafakker@gmail.com 10031947532846002348 10031947532846002348 No دانشگاه تبریز Majid Feshari مجید فشاری majid.feshari@gmail.com 10031947532846002349 10031947532846002349 Yes دانشگاه علوم اقتصادی