fa ارزیابی مدل های سنجش فرار مالیاتی از اقتصاد نئوکلاسیک تا اقتصاد رفتاری: رهیافت تحلیل سلسله‌ مراتبی در اقتصاد ایران اقتصاد بخش عمومی public economics پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-family:B Nazanin;">مالیات به عنوان مهم&rlm;ترین منبع درآمدی دولت‌ها و </span><span style="background:white;"><span style="font-family:B Nazanin;">یکی از ابزارهای سیاستی در سیاستگذاری &shy;های توسعه نقش کلیدی ایفا می‌نماید.</span></span><span style="background:white;"><span style="font-family:B Nazanin;"> در این پژوهش، تکامل مدل‌های مختلف فرار مالیاتی از رویکرد نئوکلاسیک تا اقتصاد رفتاری و سیر تکاملی مدل‌ها و چالش‌ها و نتایج تجربی به &rlm;دست &rlm;آمده از این مدل‌ها مورد بررسی قرار گرفته و پیش&rlm; فرض&shy; متغیرهای موثر بر فرار مالیاتی در هر یک از مدل&shy; ها استخراج و تحلیل شده است. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله&rlm; مراتبی با توجه به نظرات متخصصان حوزه مالیاتی عوامل موثر بر فرار مالیاتی در مدل &shy;های مختلف رتبه&shy; بندی می &rlm;شود تا مشخص شود که مدل بهتر برای توضیح و سنجش عوامل موثر بر فرار مالیاتی در ایران کدام است. نتایج نشان می &shy;دهد </span></span><span style="font-family:B Nazanin;">که عدم ثبات‌ ترجیحات، زیان&rlm; گریزی، و ابهام &rlm;گریزی از عوامل اصلی تاثیرگذار بر فرار مالیاتی هستند. همچنین، پیش &rlm;فرض رفتاری عقلایی و سازگاری رفتاری کم&rlm;ترین درجه توضیح&rlm; دهندگی فرار مالیاتی را در ایران دارد. بر </span><span style="font-family:B Nazanin;">ا</span><span style="font-family:B Nazanin;">ساس نتایج به&rlm; دست &rlm;آمده، در تحلیل و سنجش فرار</span> <span style="font-family:B Nazanin;">مالیاتی در ایران نیاز به اصلاح پارادایم به سمت مدل &shy;های اقتصاد رفتاری </span><span style="background:white;"><span style="font-family:B Nazanin;">است. </span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Taxes, as the most important source of government revenue and one of the economic policy instruments, play a key role in development policies. In this study, the evolution process of different models of tax evasion (from neoclassical approach to behavioral economics) is investigated, also the assumptions and variables of these models are analyzed. Then, using the analytical hierarchy process (AHP) based on the opinions of tax experts, the factors affecting tax evasion are ranked in different models to determine which model is superior in explaining and measuring the factors affecting tax evasion in Iran. The results show that instability of preferences, loss avoidance, and ambiguity avoidance are the main factors influencing tax evasion. Correspondingly, rational behavior and behavioral adaptation have the least explanatory power as regards tax evasion in Iran. Based on the results, in analyzing and measuring Iran&#39;s tax evasion, a paradigm shift towards behavioral economy models is needed.</div> فرار مالیاتی, اقتصاد نئوکلاسیک, اقتصاد رفتاری, تحلیل سلسله‌ مراتبی, سیاستگذاری مالیاتی Tax Evasion, Neoclassical Economics, Behavioral Economics, Analytical Hierarchy Process (AHP), Tax Policy. 115 141 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1381-1&slc_lang=fa&sid=1 Vahideh Ahmadi وحیده احمدی s.ahmadi@rose.shirazu.ac.ir 10031947532846008801 10031947532846008801 No Faculty of Economics, Management and Social Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran. دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Roohollah Shahnazi روح اله شهنازی Rshahnazi2004@yahoo.com 10031947532846008802 10031947532846008802 Yes Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Karim Eslamloueyan کریم اسلاملوییان keslamlo@shirazu.ac.ir 10031947532846008803 10031947532846008803 No Faculty of Economics, Department of Economics, Management and Social Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran. گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Ahmad Sadraei Javaheri احمد صدرایی جواهری 10031947532846008804 10031947532846008804 No Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran. گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران