fa ارزیابی اثر آزادسازی تجاری بر فساد کشورهای منتخب منطقه منا توسعه اقتصادی، اقتصاد منطقه ای و رشد economic development, regional economics and growth پژوهشي Research <p style="text-align: justify;">&nbsp;فساد از مهم&rlm;ترین تعیین‌کننده‌های شاخص‌های اقتصادی و تجاری است. اما آن چیزی که امروزه اهمیت بالایی دارد این است که چه مولفه‌هایی فساد را تقویت و تضعیف می‌کنند. آزادسازی تجاری از متغیرهای اثرگذار بر فساد است که ادبیات پژوهش دو دیدگاه متفاوت را مبنی بر اثر آن بر فساد دارد. دیدگاه اول، بر اثر منفی و تضعیف‌کننده آزادسازی تجاری بر فساد تاکید دارد، در حالی که دیدگاه دوم، اعتقاد بر اثر فزاینده این متغیر بر فساد دارد. هدف پژوهش حاضر، پاسخ به این پرسش است که در کشورهای منتخب منطقه منا، آزادسازی تجاری موجب بهبود فساد می‌شود یا این&rlm;که آن را تشدید می‌کند؟ برای دستیابی به این هدف، داده‌های ده کشور منطقه منا در دوره زمانی 2014-2003 با استفاده از روش داده‌های تابلویی ارزیابی شدند. نتایج نشان می&rlm;دهند که افزون بر اثر منفی درآمد سرانه و شاخص‌های کیفیت نهادی چون حاکمیت قانون، ثبات سیاسی، و کیفیت مقررات، متغیر آزادسازی تجاری اثری کاهنده و معنادار بر فساد دارد. به عبارتی دیگر، افزایش تجارت و ایجاد فضای رقابتی و همچنین تعامل با کشورهایی با ساختارهای نظام‌مند و فساد کمتر، کشورهای منطقه منا را به سمت بهبود فضای نهادی و قانونی سوق می‌دهد که نتیجه آن کاهش فساد است. بر اساس این، نتایج ما دارای راهکارهای پژوهشی و اجرایی است.</p> <p></p> <p style="text-align: justify;">Corruption is one of the most important determinant factors in economic fields, specifically in trade; and nowadays, it is crucial to know what factors reinforce or mitigate it. Trade openness is an influencing factor on corruption, and the extant literature has two different general perspectives facing that. The first perspective emphasizes that openness has a negative impact on corruption, while the second idea believes that such impact is positive. Hence, the aim of this paper is to answer this question: &ldquo;what is the effect of openness on corruption in selected MENA countries?&rdquo; To this end, our analysis is based on panel data that covered 10 MENA countries for 2003&ndash;2014. The results indicate that, along with the negative effect of per capita income and institutional quality such as ruling law, political stability and regulation quality, the effect of openness is also negative and significant. In other words, increase and expansion of trade and creating a competitive environment, as well as interacting with countries with systemic structure and less corruption, contributes to improving the institutional and legal environment in the MENA countries, so that, consequently, corruption would decrease. Accordingly, since the rank of Iran in openness and corruption is tenth and second among ten countries respectively, it is recommended that reducing trade barriers such as import tariff and creating a free market, would result in the fall of corruption through reducing monopoly rents of authorities in the field of trade, especially in imports.</p> آزادسازی تجاری, فساد, کشورهای منا, داده‌های تابلویی, حاکمیت قانون, ثبات سیاسی, کیفیت مقررات Openness, Corruption, MENA Countries, Panel Data, Ruling Law, Political Stability, Law Quality 125 146 http://eprj.ir/browse.php?a_code=A-10-1246-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadreza Kohansal محمدرضا کهنسال Kohansal@um.ac.ir 10031947532846005722 10031947532846005722 Yes Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشگاه فردوسی مشهد Milad Aminizadeh میلاد امینی زاده Milad.aminizadeh@mail.um.ac.ir 10031947532846005723 10031947532846005723 No Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشگاه فردوسی مشهد